Na ADHD składają się trzy grupy objawów:
- Zaburzenia koncentracji uwagi,
- Nadruchliwość,
- Impulsywność.
Zaburzenia koncentracji uwagi to:
- pomijanie szczegółów,
- popełnianie błędów z nieuwagi,
- rozpraszanie się przy zadaniach, grach i zabawach,
- nie zwracanie uwagi na to, co mówią inni,
- problemy z postępowaniem według instrukcji lub kończeniem prac domowych zadanych w szkole,
- problemy z pomocą w domu lub obowiązkami w pracy,
- trudności z organizowaniem pracy i innych zajęć, nawet doborem zabaw (!),
- unikalna lub silna niechęć do zadań wymagających trwałego wysiłku umysłowego ( a więc nauka w szkole, odrabianie zajęć domowych);
- gubienie rzeczy i zabawek, ale też i na przykład roweru (!),
- łatwe rozpraszanie się pod wpływem zewnętrznych bodźców;
- zapominanie o różnych rzeczach w toku codziennej aktywności (np. zapomnienie o myciu zębów, uczesaniu się, ogoleniu, pójściu na zajęcia).
Nadruchliwość to wielość następujących zachowań:
- poruszanie rękami i nogami;
- wiercenie się na krześle;
- częste opuszczanie miejsca w Sali i w sytuacjach wymagających dłuższego siedzenia;
- częste bieganie, wchodzenie na meble;
- problem ze spokojnym bawieniem się (nadmierna hałaśliwość);
- utrwalony wzorzec nadmiernej aktywności ruchowej zmodyfikowany przez społeczny kontakt.
Impulsywność to:
- udzielanie odpowiedzi zanim pytanie zostanie zadane do końca;
- nieumiejętność oczekiwania na swoją kolej w grze lub innej sytuacji grupowej; przerywanie i przeszkadzanie innym;
- nadmierna gadatliwość bez uwzględnienia norm społecznych (też przeklinanie), przerywanie i przeszkadzanie innym;
- problem z hamowaniem reakcji.
Właściwa kolejność działania u człowieka zdrowego wygląda następująco:
POMYSŁ/STOP/DZIAŁANIE/ BRAK DZIAŁANIA, na przykład dziecko widzi okno i chce wejść na nie i wyskoczyć ( to jest pomysł), ale po przemyśleniu tego czynu, wie, że jest wysoko i skacząc zrobiłoby sobie krzywdę. Podejmuje więc decyzję o zaniechaniu (to jest STOP) i ostatecznie nie skacze. U człowieka z ADHD kolejność działanie wygląda tak:
POMYSŁ/BRAK STOP/DZIAŁANIE.
Objawy, które często towarzyszą ADHD to:
- duża labilność (chwiejność) emocjonalna;
- niższy poziom dojrzałości społecznej i emocjonalnej niż u rówieśników;
- tendencja do wciągania dorosłych w niekończące się dyskusje;
- dramatycznie słabe rozumienie czasu i przekonanie, że ze wszystkim zdąży się na czas; 60 % dzieci z ADHD przejawia specyficzne trudności szkolne- dysleksja, dysgrafia, dyskalkulia.
Mogą występować trzy podtypy ADHD.
Pierwszy to typ
mieszany, występuje u większości dzieci, czyli zaburzenia koncentracji uwagi, nadruchliwość i impulsywność.
Drugi to typ z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi, występuje najczęściej u dziewcząt.
Trzeci podtyp – z przewagą nadruchliwości i impulsywności, występuje częściej u chłopców.
Aby uprawnione było rozpoznanie ADHD sześć lub więcej objawów zaburzeń koncentracji uwagi lub nadruchliwości i impulsywności musi się utrzymywać przez przynajmniej sześć miesięcy w stopniu utrudniającym adaptację, czyli funkcjonowanie dziecka bądź w stopniu niewspółmiernym do jego rozwoju. Objawy upośledzonego funkcjonowania muszą występować, w co najmniej dwóch (lub więcej) sytuacjach- na przykład w domu i przedszkolu/szkole.
Skąd się wzięło ADHD?
ADHD nie można się zarazić lub nabyć w trakcie życia. Człowiek rodzi się z ADHD. Genetyczna geneza tłumaczy to zaburzoną równowagą neuroprzekaźników (głównie dopaminy i noradrenaliny) w mózgu oraz niesprawnym funkcjonowaniem układu hamowania aktywacji. Początek zaburzenia następuje nie później niż w wieku 7 lat, jednak najwięcej przypadków ujawnia się z rozpoczęciem nauki, bądź przejściem na wyższy etap kształcenia. Uważa się, że przyczyną jest zaburzony proces dojrzewania systemu nerwowego, opóźnionego dojrzewania jego struktur.
Jak wygląda leczenia ADHD?
Najczęściej słyszy się o farmakoterapii, czyli podawaniu leków: psychostymulujących, niestymulujących, trójpierścieniowych i przeciwdepresyjnych. Suplementacja polega na podawaniu kwasów nienasyconych Omega3 i Omega6. Godne polecenia jest terapia: poznawczo- behawioralna. Jest jeszcze terapia mieszana, poznawczo- behawioralna z farmakoterapią. Trzeba pamiętać, iż w przedszkolu należy dążyć do wyeliminowania leków. Proces doboru leków do dziecka jest bardzo trudny. Nie ma sprawdzonego przepisu na dane zachowanie, lek działający w jednym przypadku może się okazać całkowicie bezskuteczny u innego dziecka. Mózg dziecka z ADHD śpi, dodatkowe wyciszenie mózgu, jest więc niedobre. U wielu dobrze prowadzonych terapeutycznie dzieci i nie tylko, z wiekiem objawy ADHD ulegają znacznemu zmniejszeniu.
